Zmiana miejsca zamieszkania rodzica z dzieckiem – czy można przenieść dziecko do innego miasta / kraju?

Po rozwodzie lub rozstaniu rodziców bardzo często pojawia się problem zmiany miejsca zamieszkania dziecka. Jedno z rodziców może chcieć przenieść się do innego miasta z powodu nowej pracy, wsparcia rodziny czy lepszej infrastruktury edukacyjnej. Zdarzają się również sytuacje, w których rodzic planuje wyjazd z dzieckiem za granicę – czasem na stałe, czasem jedynie na dłuższy okres. Taka decyzja może jednak istotnie wpływać na realizację kontaktów drugiego rodzica, wykonywanie władzy rodzicielskiej, a także ogólną sytuację życiową dziecka. Dlatego przepisy przewidują szczególne zasady dotyczące zmiany miejsca pobytu małoletniego. W niniejszym tekście blogowym wyjaśniamy, jak wygląda zmiana miejsca zamieszkania dziecka po rozwodzie, kiedy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica, jak sąd ocenia zasadność przeprowadzki i co zrobić, jeśli pojawi się sprzeciw.

Co mówi prawo o miejscu zamieszkania dziecka?

Zasady ustalania miejsca zamieszkania dziecka reguluje art. 26 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejsce zamieszkania małoletniego ustala się według miejsca zamieszkania jego przedstawicieli ustawowych. Oznacza to, że:

• dziecko mieszka tam, gdzie na stałe przebywa rodzic, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej,
• jeżeli władza rodzicielska jest wykonywana wspólnie, miejsce zamieszkania dziecka ustala się przy jednym z rodziców.

Duże znaczenie ma również wyrok rozwodowy oraz plan wychowawczy, które często wskazują:

• przy którym z rodziców dziecko ma miejsce pobytu,
• jak mają wyglądać kontakty z drugim rodzicem,
• jak rodzice powinni wspólnie podejmować decyzje w sprawach istotnych.

W praktyce oznacza to, że zmiana miasta lub kraju przez rodzica, przy którym dziecko ma ustalone miejsce pobytu, nie zawsze jest swobodną decyzją.

Kiedy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica?

Zmiana miejsca pobytu dziecka jest uważana za sprawę istotną w rozumieniu art. 97 KRO. Dlatego wymaga:

• zgody obojga rodziców, jeżeli oboje mają władzę rodzicielską, lub
• zgody sądu opiekuńczego, jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia.

Zgoda drugiego rodzica jest wymagana zawsze między innymi, gdy przeprowadzka:

• utrudni lub uniemożliwi kontakty z drugim rodzicem,
• zmieni warunki życiowe dziecka,
• wpłynie na sposób wykonywania władzy rodzicielskiej,
• wiąże się ze zmianą szkoły, przedszkola lub otoczenia społecznego.

Inaczej mówiąc – im większy wpływ przeprowadzki na życie dziecka, tym bardziej konieczna jest zgoda drugiego rodzica. Warto podkreślić, że samodzielna przeprowadzka bez zgody drugiego rodzica może być potraktowana jako naruszenie władzy rodzicielskiej i powodować poważne konsekwencje prawne.

Wyjazd z dzieckiem za granicę – dodatkowe wymogi prawne

Sprawy związane z wyjazdem za granicę są jeszcze bardziej wymagające, ponieważ nie dotyczą tylko kontaktów, ale również:

• edukacji dziecka w nowym kraju,
• opieki medycznej,
• pobytu i legalizacji w innym państwie,
• kwestii związanych z paszportem.

1. Zgoda na paszport i wyjazd

Do wyrobienia paszportu dla dziecka potrzebna jest zgoda obojga rodziców. Bez niej organ paszportowy nie wyda dokumentu.

Również sam wyjazd – zarówno na stałe, jak i na dłuższy pobyt – wymaga zgody drugiego rodzica.

2. Gdy nie ma porozumienia – wniosek do sądu

Jeśli drugi rodzic nie wyraża zgody, należy złożyć do sądu:

• wniosek o wyrażenie zgody na wyjazd,
• wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka za granicą.

Sąd każdorazowo ocenia, co leży w najlepszym interesie dziecka, analizując argumenty obu stron.

3. Konsekwencje samowolnego wyjazdu

Niezgłoszony i nieuzgodniony wyjazd może skutkować:

• złożeniem zawiadomienia o uprowadzeniu rodzicielskim (Konwencja Haską),
• zmianą miejsca pobytu dziecka wyrokiem sądu,
• ograniczeniem władzy rodzicielskiej,
• obniżeniem wiarygodności rodzica w przyszłych postępowaniach.

Jak sąd ocenia zasadność przeprowadzki?

W przypadku sporu między rodzicami, to sąd rodzinny rozstrzyga, czy zmiana miejsca zamieszkania jest korzystna dla dziecka.

Podstawowym kryterium jest dobro dziecka, a nie wygoda rodziców.

Sąd analizuje m.in.:

1. Więzi dziecka z rodzicami

Czy przeprowadzka ograniczy te relacje? Jak będą realizowane kontakty?

2. Sytuację rodzica planującego przeprowadzkę

Czy nowe miejsce zapewni dziecku lepsze warunki? Czy rodzic ma tam pracę, mieszkanie, wsparcie?

3. Stabilność środowiska dziecka

Zmiana szkoły, opiekunów, lekarza, przyjaciół – to czynniki, które mogą działać zarówno pozytywnie, jak i negatywnie.

4. Wiek dziecka i jego potrzeby

Im mniejsze dziecko, tym większy nacisk na stabilność. Starsze dzieci często mogą wyrazić własne zdanie.

5. Opinię OZSS

Sąd często kieruje rodziców na badanie psychologiczne w Opiniodawczym Zespole Specjalistów Sądowych. Eksperci oceniają:

• relacje rodzinne,
• poziom opieki,
• planowane skutki przeprowadzki.

Opinia OZSS ma duże znaczenie w praktyce sądowej.

Co zrobić, gdy drugi rodzic się sprzeciwia?

Sprzeciw drugiego rodzica nie oznacza, że przeprowadzka jest niemożliwa. Istnieje kilka ścieżek działania.

1. Mediacja

Warto spróbować mediacji – często rodzice są w stanie dojść do porozumienia, zwłaszcza gdy ustalą:

• plan kontaktów po przeprowadzce,
• ustalenia dotyczące podróży i kosztów dojazdów,
• formę współdecydowania w sprawach istotnych.

2. Propozycja szczegółowego planu kontaktów

Rodzic planujący przeprowadzkę może zaproponować:

• częstsze dłuższe kontakty w wakacje,
• weekendy naprzemienne,
• kontakty online,
• pokrywanie kosztów przejazdów.

Sąd pozytywnie ocenia konstruktywne rozwiązania.

3. Wniosek do sądu o ustalenie miejsca pobytu dziecka

Jeśli porozumienie jest niemożliwe, pozostaje postępowanie sądowe. We wniosku należy wykazać:

• realne korzyści dla dziecka,
• stabilność nowego miejsca,
• gotowość do współpracy z drugim rodzicem.

4. Wniosek o zgodę na wyjazd za granicę

W przypadku wyjazdu zagranicznego konieczne jest złożenie osobnego wniosku.

Kancelaria Radcy Prawnego Opole Zmiana Miejsca Zamieszkania Dziecka

Zmiana miejsca zamieszkania dziecka po rozwodzie wiąże się z istotnymi konsekwencjami prawnymi. Rodzic nie może samodzielnie podejmować decyzji o przeprowadzce do innego miasta lub kraju, jeżeli wpływa to na kontakty lub życie dziecka. Wymagana jest zgoda drugiego rodzica lub — w razie sporu — zgoda sądu. Sąd każdorazowo kieruje się dobrem dziecka, analizując wszystkie okoliczności, w tym więzi rodzinne, możliwości opiekuńcze i stabilność środowiskową. Kancelaria Hilarowicz Opole specjalizuje się w tego typu sprawach rodzinnych.