Po zakończeniu związku między byłymi partnerami lub małżonkami często dochodzi do napięć i wzajemnej niechęci. Często ludzie są zmuszeni do wzajemnych kontaktów m. in. poprzez wspólne dziecko, wspólne mieszkanie lub istniejące zobowiązania. Często konflikt przybiera formę śledzenia, nachodzenia w miejscu pracy czy zamieszkania czy też chęci wyręczania drugiego rodzica z jego obowiązków wobec dziecka pomimo braku zgody. W niniejszym tekście pochylimy się nad kwestią naruszenia prywatności przez drugą osobę z punktu widzenia prawa karnego i na tym jakie kroki podjąć aby uwolnić się od swojego prześladowcy. 

Co to znaczy, że czuję się nękana/nękany? 

Na to pytanie odpowiada Kodeks Karny w artykule 190a § 1 który stanowi, iż kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Jak można zauważyć Kodeks nie wymienia przykładów na czym „nękanie” na polegać, a zamiast tego posługuje się cechami po których możemy rozpoznać, czy konkretne zachowanie indywidualnej osoby spełnia przesłanki zakwalifikowania go jako przestępstwo czy też nie. 

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że do uznania danego czynu (lub czynów) jako przestępstwo uporczywego nękania wystarczy spełnienie jednej przesłanki spośród poniższych: 

• wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia;
• wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie poniżenia;
• wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie udręczenia;
• istotnie narusza jej prywatność;

Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. I KK 279/22 – zgodnie przyjmuje się, że uporczywe nękanie jest spełnione, gdy występują łącznie dwa elementy – obiektywny i subiektywny, to jest powtarzalność zachowania sprawcy jak również szczególne nastawienie psychiczne sprawcy do czynu polegające na nieustępliwości czy też chęci postawienia na swoim (obojętne z jakich pobudek)

Pozorna legalność zachowań. 

Często takie zachowania jak:

• Odbieranie dziecka z placówki edukacyjnej bez uprzedzenia drugiego rodzica; 
• Częste spotkania w miejscach publicznych; 
• Kontakt telefoniczny lub za pomocą popularnych komunikatorów; 
• Wizyty w miejscu zamieszkania; 

na pierwszy rzut oka nie wydają się przesadnie złe, a już na pewno nie kojarzą nam się z popełnieniem przestępstwa, jednak z punktu widzenia ofiary takich zachowań mogą one przybrać formę uporczywego nękania. 

Warto wiedzieć, że każde działanie sprawcy – nawet to z obiektywnego punktu widzenia legalne i nieszkodliwe dla innych osób – jeżeli jest podejmowane w celu złośliwego dokuczenia innej osobie, sprowokowania jej do określonego zachowania lub w celu poniżenia jej lub udręczenia – jest przestępstwem ściganym na podstawie Kodeksu Karnego. 

Jakie kroki podjąć gdy czujesz się ofiarą przestępstwa? 

Przestępstwo z art. 190a § 1 Kodeksu Karnego jest przestępstwem ściganym z urzędu, a to oznacza, że wystarczy złożyć odpowiednie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i następnie postępowanie będzie się toczyć z tzw. oskarżenia publicznego, jednakże to nie oznacza, że ofiara przestępstwa ma się biernie przyglądać. 

Do najważniejszych uprawnień pokrzywdzonego należą m. in.:

• Złożenie zeznań;
• Złożenie wniosków dowodowych (np. z dokumentów, nagrań, świadków etc.) lub wniosków o
• zabezpieczenie dowodów (np. z nagrań kamer monitoringu);
• Złożenie wniosku o wydanie przez podmiot prowadzący postępowanie karne m. in. zakazu zbliżania się lub zakazu kontaktowania się; 
• Prawo wglądu w akta postępowania;
• Złożenie wniosku o występowanie w roli oskarżyciela posiłkowego; 

Najczęściej od prawidłowego i wyczerpującego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa zależy los całego postępowania, gdyż organ prowadzący może nie wszczynać lub umorzyć postępowanie, na przykład z powodu braku wystarczających dowodów. Aby jak najlepiej się zabezpieczyć najlepiej jest skonsultować sprawę z doświadczonym prawnikiem, który dokona analizy sprawy oraz pomoże Ci sporządzić pisma procesowe oraz przeprowadzić przez proces karny.