Przemoc w ujęciu psychologicznym – kiedy potrzebna jest pomoc prawna i specjalistyczna

Przemoc nie zawsze ma postać widocznych siniaków czy krzyków. Bardzo często przybiera formę cichą, trudną do uchwycenia i bagatelizowaną – szczególnie wtedy, gdy rozgrywa się w relacjach rodzinnych. Z perspektywy psychologicznej ofiarą przemocy jest każda osoba, która doznaje szkody emocjonalnej, psychicznej, fizycznej lub społecznej wskutek celowych działań drugiego człowieka. Skutki takich doświadczeń mogą być długofalowe i wpływać na całe dalsze życie. W Kancelarii Hilarowicz od lat spotykamy się z osobami, które latami funkcjonowały w relacjach przemocowych, nie nazywając tego wprost. Właśnie dlatego tak istotne jest połączenie wiedzy psychologicznej z realną pomocą prawną.

Przemoc nie ma jednej twarzy

Wbrew powszechnym stereotypom przemoc nie dotyczy wyłącznie jednej płci ani jednego modelu rodziny. Doświadczają jej zarówno kobiety, jak i mężczyźni, osoby w związkach formalnych i nieformalnych, a także dzieci.

Z psychologicznego punktu widzenia przemoc to działanie: intencjonalne, naruszające granice drugiej osoby, podejmowane bez jej zgody, a także prowadzące do poczucia krzywdy, lęku lub podporządkowania.

Specjaliści wyróżniają kilka podstawowych form przemocy:

• fizyczną – naruszającą integralność ciała,
• psychiczną i emocjonalną – obejmującą manipulację, zastraszanie, poniżanie,
• seksualną – polegającą na przymuszaniu do zachowań intymnych,
• społeczną – izolowanie od bliskich i otoczenia,
• ekonomiczną – kontrolowanie lub odbieranie dostępu do środków finansowych.

Każda z tych form pozostawia trwały ślad w psychice osoby doznającej przemocy.

Przemoc ekonomiczna – niewidzialna, ale wyjątkowo destrukcyjna

Przemoc ekonomiczna bardzo często bywa bagatelizowana, mimo że jej skutki są szczególnie dotkliwe. Polega ona na długotrwałym podporządkowywaniu drugiej osoby poprzez pieniądze – ograniczanie dostępu do środków finansowych, zmuszanie do zaciągania zobowiązań, ukrywanie dochodów, podejmowanie decyzji finansowych bez zgody partnera. Z perspektywy psychologii jest to forma kontroli, która prowadzi do:

• obniżenia poczucia własnej wartości,
• stanów lękowych i depresyjnych,
• izolacji społecznej,
• a w skrajnych przypadkach – do ubóstwa i całkowitej zależności.

Szczególnie niepokojące są sytuacje, w których przemoc ekonomiczna łączy się z wykorzystywaniem dzieci – np. poprzez żądanie wygórowanych alimentów przy jednoczesnym ograniczaniu kontaktów dziecka z drugim rodzicem lub manipulowanie emocjami dziecka dla osiągnięcia korzyści finansowych.

Przemoc a osobowość sprawcy

Psychologia wskazuje, że zachowania przemocowe często występują u osób z określonymi zaburzeniami osobowości. Do najczęściej spotykanych należą m.in. osobowość narcystyczna, antyspołeczna czy borderline. Wspólnymi cechami takich osób są brak empatii, skłonność do manipulacji, deprecjonowanie partnera oraz wykorzystywanie relacji do realizacji własnych celów. W praktyce prawnej Kancelarii Hilarowicz wielokrotnie spotykamy się z sytuacjami, w których przemoc ma charakter wielowymiarowy – emocjonalny, ekonomiczny i prawny – a ofiara przez długi czas nie ma świadomości, że znajduje się w relacji przemocowej.

Dziecko jako „narzędzie” konfliktu – szczególnie groźna forma przemocy

Jednym z najbardziej bolesnych aspektów przemocy w rodzinie jest jej wpływ na dzieci. Zdarza się, że dziecko staje się narzędziem nacisku – emocjonalnego lub finansowego. Komunikaty deprecjonujące drugiego rodzica, wzbudzanie poczucia winy czy strachu powodują u dziecka chaos emocjonalny i tzw. dysonans poznawczy. Długofalowe skutki takich działań mogą obejmować: zaburzenia lękowe, depresję, zachowania autoagresywne, czy nawet trudności w budowaniu relacji w dorosłym życiu. Dlatego w sprawach rodzinnych tak istotne jest, aby realne potrzeby dziecka były oddzielone od interesów dorosłych.

Przemoc a Radca Prawny

Z perspektywy psychologicznej milczenie i brak reakcji sprzyjają utrwalaniu przemocy. Podobnie w ujęciu prawnym – brak działań oznacza często nieświadome przyzwolenie na dalsze naruszanie granic. Skuteczna pomoc osobom doświadczającym przemocy wymaga współpracy interdyscyplinarnej. Dlatego Kancelaria Hilarowicz współpracuje z:

• psychologami,
• psychoterapeutami,
• psychiatrami,
• mediatorami i specjalistami pracującymi z rodzinami w kryzysie.

Takie podejście pozwala nie tylko zadbać o bezpieczeństwo prawne klienta, ale również o jego dobrostan psychiczny i sytuację dzieci.

Kancelaria Hilarowicz – wsparcie prawne w sprawach przemocy i nie tylko

Jako Kancelaria Radcy Prawnego działająca w Opolu, na Śląsku, Dolnym Śląsku oraz na terenie całego kraju, oferujemy kompleksową pomoc prawną osobom doświadczającym przemocy – zarówno w sprawach rozwodowych, alimentacyjnych, jak i w postępowaniach rodzinnych i karnych.

Pomagamy m.in. w: przygotowaniu pozwów i wniosków zabezpieczających, sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem, postępowaniach związanych z przemocą domową i procedurą „Niebieskiej Karty”, ochronie przed przemocą ekonomiczną i nadużyciami finansowymi. Jeżeli doświadczasz przemocy lub masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja nosi jej znamiona – nie zostawaj z tym sam/a. Wczesna reakcja i profesjonalne wsparcie mogą realnie przerwać mechanizm przemocy i ochronić Ciebie oraz Twoje dzieci.